ޢަރަފާތް ދުވަހަކީ އިސްލާމްދީނުގައި އެންމެ މަތިވެރިވެގެންވާ އެއް ދުވަހެވެ. އެއީ ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ 9 ވަނަ ދުވަހެވެ. ޙައްޖުގެ އެންމެ ބޮޑު ރުކުން ކަމުގައިވާ ޢަރަފާތް ބިމުގައި މަޑުކުރުން އޮންނަނީ މި ދުވަހުއެވެ. މި ދުވަހަކީ ކީރިތި ﷲ، އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންނަށް ފާފަފުއްސެވުމާއި، ނަރަކައިން މިންޖުކުރެއްވުން ގިނަކުރައްވާ ދުވަހެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، މިއީ ދުޢާކުރުމަށް ލިބޭ އެންމެ ރަނގަޅު އެއް ފުރުޞަތެވެ.

ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ އެންމެ މާތް ދުޢާ

ކައުއިތުރު ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ޢަރަފާތް ދުވަހު ކުރުން އެންމެ މާތްވެގެންވާ، އަދި އިސްވެދިޔަ ނަބީބޭކަލުންވެސް ކުރެއްވި އެންމެ ހެޔޮ ދުޢާއަކީ ތައުޙީދުގެ ކަލިމަ ހިމެނޭ އަންނަނިވި ޛިކުރެވެ:

لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

މާނައީ: "ﷲ ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެކަލާނގެއީ އެއްކައުވަންތަ އިލާހެވެ. އެކަލާނގެއަށް އެއްވެސް ބައިވެރިއަކު ނުވެއެވެ. ވެރިކަން މިލްކުވެގެންވަނީ އެކަލާނގެއަށެވެ. އަދި ޙަމްދުލިބުން ޙައްޤީވެސް އެކަލާނގެއަށެވެ. އަދި އެކަލާނގެއީ ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ކުޅަދުންވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ."

މި ދުޢާގެ މުހިންމުކަމާއި މާނައިގެ ފުންކަން

މި ޛިކުރު ދުޢާއެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅިފައިވުމުގެ ސަބަބަކީ، މިއީ ﷲ ތަޢާލާގެ އެއްކައުވަންތަކަމާއި ކުޅަދުންވަންތަކަމަށް އިޢުތިރާފުވެ، އެކަލާނގެއަށް ޙަމްދާއިޘަނާ ދެންނެވުން ހިމެނޭ ކަލިމައަކަށް ވުމެވެ. ދުޢާކުރުމުގެ އެންމެ މަތިވެރި އަދަބަކީ ﷲއަށް ޙަމްދުކުރުން އިސްކުރުމެވެ.

• އެއްކައުވަންތަކަން (ތައުޙީދު): "لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ" އިން އިންސާނާގެ ހިތުގައި އީމާންކަން އާވެ، ﷲ ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް ބޭނުންޖެހުމުން ސަލާމަތްކޮށްދެއެވެ.

• މިލްކުވެރިކަމާއި ޙަމްދު: "لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ" އިން ދޭހަކޮށްދެނީ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ހުރިހާ ބާރެއްވަނީ ﷲގެ އަތްޕުޅުގައި ކަމެވެ. އެހެންކަމުން ދެންނެވޭ ކޮންމެ އެދުމެއް ފުއްދަވައިދެއްވުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރު އެކަލާނގެއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

ދުޢާ އިޖާބަވުމުގެ ސަބަބުތައް

ޢަރަފާތް ދުވަހަކީ ހަމައެކަނި ޙައްޖުވެރިންނަށް ޚާއްޞަ ދުވަހެއް ނޫނެވެ. ރަށުގައި ތިބޭ މީހުންނަށްވެސް އެދުވަހު ރޯދަހިފުމާއެކު ގިނަގިނައިން ދުޢާކުރުން ސުންނަތްވެގެންވެއެވެ. ޙަދީޘްތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ ދުޢާއަކީ އެންމެ ހެޔޮ، އަދި އިޖާބަވުން އެންމެ ގާތް ދުޢާއެވެ. އެހެންކަމުން، އިސްވެދިޔަ ޚާއްޞަ ޛިކުރުގެ އިތުރުން، އަމިއްލައަށް ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ހެޔޮކަމަށް އެދި ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެމީހެއްގެ ބަހުން ދުޢާކުރުން ބުއްދިވެރިއެވެ.

ނިންމުން

ޢަރަފާތް ދުވަހަކީ މާތް ﷲ އަޅުތަކުންނަށް ދެއްވާފައިވާ ބޮޑުވެގެންވާ ނިޢުމަތެކެވެ. އެ ދުވަހުގެ ފުރިހަމަ ފައިދާ ހޯދުމަށްޓަކައި، އިސްވެދިޔަ "لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ." ކަލިމަ ދުލާއި ހިތުން ގިނަގިނައިން ތަކުރާރުކުރުން މުހިންމެވެ. އެއީ ފާފަފުއްސެވުމާއި، ދަރަޖަ މަތިވެރިވުމާއި، ދުޢާ އިޖާބަވުމުގެ އެންމެ ކުރު އަދި އެންމެ ސީދާ މަގެވެ.

ރެފަރެންސް (References)

1. ޖާމިޢު އައް-ތިރްމިޛީ (Jami` at-Tirmidhi): ޙަދީޘް ނަންބަރު: 3585 (މާތް ނަބިއްޔާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "خَيْرُ الدُّعَاءِ دُعَاءُ يَوْمِ عَرَفَةَ..." - އެންމެ ހެޔޮ ދުޢާއަކީ ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ ދުޢާއެވެ.)

2. މުވައްޠައު އިމާމް މާލިކް (Muwatta Malik): ކިތާބުލް ޙައްޖު، ޙަދީޘް ނަންބަރު: 948 (ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ ދުޢާއާ ބެހޭ ބާބު).

3. ޞަޙީޙް މުސްލިމް (Sahih Muslim): ޙަދީޘް ނަންބަރު: 1348 (ޢަރަފާތް ދުވަހު ނަރަކައިން މިންޖުކުރައްވާ މިންވަރާ ބެހޭ ޙަދީޘް).